Jesaja 2: 1-5

‘Zwaarden naar ploegscharen’

In mijn jeugd zag ik bewust de Berlijnse muur vallen. Ik zat als 10 jarige jongen ‘s avonds in mijn pyjama voor de buis. Dit is historisch, zeiden mijn ouders. En dat bleek het te zijn. Even leek het erop dat het voor iedereen een wereld zonder oorlog en haat zou worden. Alleen nog wat boze mannen verdrijven, zoals Saddam Hoessein en Slobodan Milosevic. En dan, dan kan al het wapentuig worden omgesmolten tot ploegscharen. 

Hoe anders is het nu? De dreiging van oorlog door verdeeldheid is actueler dan ooit. We spreken taal die doet denken aan de koude oorlog ten tijde van de Berlijnse muur: invloedssferen, dreigingen en wapengekletter tijdens militaire parades. In plaats van bezuinigen op defensie moeten er miljarden euro’s naar toe. We moeten immers zelf als Europa over een afschrikkingsmacht beschikken.  

In deze week gedenken we onze vrijheid. Al 80 jaar leven we hier in West-Europa in vrijheid, welvaart en vrede. Die luxe is een groot deel van onze wereld niet gegeven. En daarmee lijken de woorden van Jesaja 2 bijna over ons te gaan, zeker als je even je ogen voor de buitenwereld sluit. En deze week is dan ook bedoeld om onze ogen niet te sluiten. Verhalen van 85 jaar geleden brengen ons terug naar hoe anders het was: terreur, dreiging, oorlog, maar vooral totale vernietiging van een volk. De oorlog stond voor veel meer dan vechten. De ander mag er niet zijn. Nietsontziende haat en rancune over het bestaan van de ander.

Hoe anders zal het zijn op de dag van de Heer? Jesaja spreekt dat alle volken samen zullen komen en leven op Gods berg. En omdat men het goede van het samenleven smaakt, krijgen de wapens een andere bestemming. Ze worden ingezet de aarde te bewerken, om alle monden te voeden. Zet ze in om te zorgen dat iedereen het juist beter krijgt, in plaats van dat ze mensen de stuipen op het lijf jagen, en hongerig houden. 

Hoewel de jaren negentig te boek staan als welvarend en vredig, waren ze dit allerminst: Irak, voormalig Joegoslavië, Rwanda en Soedan. Alleen ver buiten mijn vredige bubbel. Die bubbel werd gevormd door MTV en TMF. De clips van de jaren negentig vormden mijn tienerjaren. Daarom kan en mag bij dit thema het nummer van Michael Jackson niet ontbreken, ook al weten we achteraf hoeveel on-vrede er in zijn leven zich heeft afgespeeld. In Heal the world komen de recente beelden van oorlogen van die tijd voorbij, met steeds spelende kinderen er dwars doorheen. Heal the world was de aanklacht van die jaren tegen een welvarend westen, die zijn ogen sloot voor wat er elders op de wereld gaande was. Maar belangrijker: het geeft woorden aan het perspectief van Jesaja 2: ‘making a better world, for you and for me and the entire human race’. Niemand uitgezonderd dus. En hoe dacht Jackson dat dit gerealiseerd kon worden? Juist ja: van wapens naar ploegscharen, zo horen we in de bridge van het nummer:  ‘Create a world with no fear, Together we cry happy tears, See the nations, Turn their swords into plowshares’ Voor de toekomstige generaties is het geen goed nieuws, dat we weer meer inzetten op wapens in plaats van werktuigen om in voedsel te voorzien.