‘Moeilijk te begrijpen’
Visioenen behoren niet tot de meest gemakkelijke kost van de Bijbel. Ik denk dat de meeste mensen het gevoel kennen dat je veel kennis en expertise nodig lijkt te hebben om ook maar een beetje in de buurt te komen van de betekenis van zo’n visioen. Een gewone, ‘oppervlakkige’, lezing is vaak onvoldoende, en laten we eerlijk zijn, nodigt vaak ook niet uit tot verdieping. Hopelijk biedt de lezing van vandaag uit Ezechiël 1 in combinatie met het popnummer eens een nieuwe invalshoek of handvat om verder te kijken.
Voor de context: Ezechiël is een priester en profeet tijdens de Babylonische ballingschap. Het volk Israël bevindt zich in die nieuwe, afgedwongen, vreemde omgeving op een dieptepunt, ver weg van alles wat geliefd en vertrouwd was. In die eerste hoofdstukken van zijn Bijbelboek ontvangt Ezechiël zijn opdracht (over schuld én herstel) van God en hoofdstuk 1 is dus het begin, de introductie. En wat voor een introductie: we lezen uitgebreid over een viertal gevleugelde en vurige wezens, voortgedreven als een soort van voertuig, met daarboven God op een troon, als stralende en machtige Heer.
Het woord ontzag lijkt hier op zijn plaats. Die emotie die je kunt hebben als je ten overstaan van iets dat groter dan jezelf staat. Dat kan bijvoorbeeld een natuurverschijnsel zijn als een enorme storm of een woest kolkende rivier, maar dus ook als we omschrijven of begrijpen wie God is. In dat woord ontzag klinkt eerbied door, je wordt vanzelf nederig, maar het is tegelijkertijd ook iets om tegenop te kijken. Het gevoel verlamt je niet, maar laat je nadenken over je plaats (in de wereld). God heeft ongetwijfeld met dit visioen hetzelfde in Ezechiël willen bewerkstelligen. Het volk van Israël moet (weer) zijn plaats kennen tegenover God, maar deze God zal hen niet in de steek laten, want ondanks zijn ontzagwekkende macht zoekt hij toch telkens weer de verbinding en relatie (met de mens).
Nick Cave probeert in Bright Horses met beeldspraak, af en toe verrassend in de buurt komend van de Bijbellezing, ook te omschrijven wat er gebeurt als je wordt geconfronteerd met het ontzagwekkende: namelijk het verlies van een kind, zijn eigen zoon Arthur. Muziek en tekst gaan in dit nummer hand in hand om een poging te doen te begrijpen wat ons verstand te boven gaat en maar moeilijk te begrijpen is. Het lied eindigt ook met hoop, zoals ook in Ezechiël 1 doorklinkt dat die ontzagwekkende God zich uiteindelijk altijd kenbaar zal maken.